Ο ΛΑΓΟΣ - ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ

Το διασημότερο θήραμα σε όλο τον κόσμο είναι ο λαγός και αυτό όχι τυχαία, τον βρίσκουμε παντού, από τις ερήμους ώς τις παγωμένες περιοχές και από τα καλλιεργημένα χωράφια ώς και μέσα στα πάρκα των πόλεων. Ευκολοπροσάρμοστος ανθεκτικός, έξυπνος, πονηρός, γρήγορος βρίσκεται μπροστά μας και κανείς δέν το βλέπει, τα σκυλιά χρειάζεται να είναι τα καλύτερα για να τον ξετρυπώσουν και για να πιαστεί θα πρέπει και ο κυνηγός να είναι ικανός διαφορετικά μένει ένα όνειρο. Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα κατέχει την πρώτη θέση στις προτιμήσεις των κυνηγών. Δέν είναι τυχαίο ότι υπάρχουν περισσότερες από 100 φυλές σκύλων ιχνηλατών χωρίς να υπολογίσουμε τις παραλλαγές τους ανάλογα το μέγεθος και το χρώμα αλλά και το τρίχωμα, που καλλιεργούνται ανά το κόσμο αποκλειστικά για το κυνήγι του λαγού. Και όχι μόνο σάν θήραμα ο άνθρωπος το έχει μεταφέρει και εντάξη σε οικοσύστηματα που δέν υπήρχε, αποκλειστικά για το κυνήγι του.

Θα προσπαθήσω να σας μεταφέρω μερικές από τις παρατηρήσεις που έχω κάνει σχετικά με το θήραμα αυτό και σε σχέση με τον Κρητικό Ιχνηλάτη και την κυνηγετική τακτική του. Όπως είπαμε και πρίν ο Κρητικός Ιχνηλάτης είναι ένας προσεκτικός και αθόρυβος ιχνηλάτης ο οποίος ιχνηλατεί τον λαγό και τον ψάχνει κοντά στη φωλιά του αποφεύγοντας να κάνει πολύ θόρυβο και όσο περισσότερο πλησιάζει προς την φωλιά του λαγού τόσο περισσότερο η προσοχή του σκύλου εντύνεται. Με αυτή την τακτική ο λαγός που βρίσκεται κρυμμένος προσαρμόζεται και καταλαβαίνει τον σκύλο και τις προθέσεις του πρίν ακόμα πλησιάσει. Έτσι θα δούμε πολλές φορές το λαγό να προσπαθεί να ξεφύγει και αυτός με την ίδια τακτική. Να μετακινείται αργά και προσεκτικά χωρίς θόρυβο και απότομες κινήσεις αλλά σχεδόν έρποντας και με τα αυτιά στην πλάτη να μετακινείται χωρίς να απομακρύνεται αλλά να κάνει κύκλους και να επιστρέφει στην αρχική θέση, προσπαθώντας έτσι να ξεγελάσει το σκύλο. Γενικά θα έλεγα ότι ο λαγός όντας έξυπνος, καταλαβαίνει το σκύλο που πλησιάζει και είμαι βέβαιος ότι καταλαβαίνει ακόμα και το σκύλο τον πρωτάρη από τον σκύλο τον ικανό. Έτσι θα δούμε μπροστά στον ικανό σκύλο το λαγό να απομακρύνεται πρίν τον πλησιάσει αλλά μπροστά στον νέο και αδαή να μένει στη θέση του και στην κυριολεξία ο σκύλος να τον πατάει και αυτός να μήν μετακινείται. Ακόμα βλέπουμε το λαγό όταν φεύγει καταδιωκώμενος από το σκύλο, να απομακρύνεται όσο γίνεται περισσότερο από το σημείο του ξεφωλιάσματος και να χάνετε. Ακούμε πολλές φορές ότι ο σκύλος κατάφερε καταδιώκωντας τον να τον γυρίσει πίσω και έτσι να πιαστεί. Προσωπικά θεωρώ ότι για να επιστρέψει ένας λαγός πίσω θα πρέπει να πιεστεί τόσο από το σκυλί ώστε να αναγκαστεί να αλλάξει πορεία, ή να έχει ο ίδιος επιλέξει την επιστροφή (συνήθως ο θηλυκός) και για να πιεστεί ο λαγός δέν φτάνει η δίωξη αλλά θα πρέπει ο σκύλος να τον ακολουθεί στο ένα μέτρο για να τον υποχρεώσει να αλλάξει κατεύθυνση.

Εδώ στην Κρήτη οι λαγοί ειδικά στους ορεινούς όγκους με τις βραχώδεις εκτάσεις φροντίζουν να κάθωνται μέσα στις τρύπες και όταν λέμε μέσα δέν ενοούμε μπροστά σε μιά τρύπα, αλλά στο βάθος της χωρίς να φαίνεται καθόλου και χωρίς να μπορεί να τον ξεφωλιάσει το σκυλί. Γι' αυτό τους κυνηγάμε μετά από τις βροχές και ειδικά αν είναι βροχές καταρακτώδεις και έντονες που μέσα στην τρύπα εισχωρεί το νερό και έτσι αναγκάζεται να βγεί έξω. Τότε μπορεί να τον βρούμε να κάθεται στην κυριολεξία πάνω στο βράχο και να λιάζεται χωρίς να έχει καμία κάλυψη παρά μόνο την ακινησία και το χρώμα του. Είναι πάντως ευκολότερο να βρείς το λαγό έξω από τρύπα την άνοιξη και το καλοκάιρι παρά το χειμώνα. Υπάρχουν λαγοί οι οποίοι δέν βγαίνουν παρά μόνο περιστασιακά από τις τρύπες και παραμένουν εκεί μέσα όλο το χρόνο ακόμα και όταν έχει χιόνι. Ας μήν ξεχνάμε ότι είναι γουνοφόρο και έχει κάλυψη και από το κρύο και από την ζέστη. Οι παλιοί στο ερώτημα "που βρίσκεται ο λαγός στο πολύ κρύο" απαντούν "εκεί που βρίσκεται και στην πολή ζέστη". Δηλαδή σε μέρος καθαρό στεγνό που να το βλέπει ο ήλιος το χειμώνα και να του φυσάει το αεράκι το καλοκαιρί. Δηλαδή στις κορφές.

Το χειμώνα προτιμά να κάθετε μέσα στις λαγκαδιές και στα βάτα που ο ήλιος δέν περνά αλλά δέν έχει υγρασία και είναι σίγουρος ότι δέν θα τον ενοχλήσουν και αν συμβεί θα μπορέσει να ξεφύγει και το καλοκαίρι με την ζέστη να σκάει την πέτρα ο ήλιος, θα τον βρούμε να κάθετε στη μέση-μέση χωρίς κάλυψη και να καίγεται από τον ήλιο. Παράξενο αλλά η λογική του λαγού δέν έχει καμία σχέση με την δικιά μας και όσοι κυνηγοί καταλάβουν την λογική του τότε θα έχουν λύσει και ένα σοβαρό πρόβλημα για το κυνήγι του.

Πολλές φορές έχουμε ακούσει ότι ο αρσενικός και ο θηλυκός λαγός έχουν διαφορετικές βερβελιές (προβατσουλιές) ότι δηλαδή του αρσενικού είναι πιο μακρουλές και του θηλυκού πιό πλακωτές και στρογγυλές. Προσωπικά έχω διαπιστώσει ότι αυτό δέν ισχύει διότι σε λαγούς εγκλωβισμένους έχω δεί να αποβάλλουν μακρουλές και μυτερές όταν τρώνε φρέσκο χόρτο καθημερινά και επίπεδες και στρογγυλές όταν τρώνε ξηρά τροφή (σανό, κουνελοτροφή). Συμπεραίνω λοιπόν ότι γίνονται επίπεδες και στρογγυλότερες διότι η ξηρά τροφή για να αφομοιωθεί (ειδικά αν είναι ξερό χόρτο) χρειάζεται περισσότερο χρόνο να παραμείνει στο έντερο του λαγού και γι αυτό συμπιέζεται από το έντερο και παίρνει αυτό το σχήμα και ακόμα το καλοκαίρι που τα χόρτα όλα είναι ξερά όχι μόνο παραμένει πολύ στο έντερο του αλλά μετά την ολοήμερη παραμονή στη φωλιά, μόλις βγει αφοδεύει κοντά στη φωλιά και έτσι τις βρίσκουμε μαζεμένες ενώ όταν τρώει δροσερά χόρτα και ειδικά το χειμώνα τις βλέπουμε πιο μαύρες μικρότερες μακρουλότερες και διάσπαρτες και αυτό διότι αφοδεύει συνεχώς κατά την διάρκεια της νυχτερινής περιπλάνησης. Και όχι μόνο, έχοντας αφθονία τροφής το χειμώνα τις αποβάλει γρηγορότερα με αποτέλεσμα πολλές φορές να τις βρίσκουμε ενωμένες μεταξύ τους από χόρτο μισοχωνεμένο.

Κάτι αλλό που έχω παρατηρήσει αρκετές φορές είναι η συμπεριφορά του λαγού όταν πάει στην φωλιά του αλλά και όταν βγαίνει το απόγευμα από αυτή. Οι παρατηρήσεις αυτές έχουν γίνει άνοιξη και καλοκαίρι. Βρίσκομαι να παρακολουθώ πρωί τους λαγούς να κατεβαίνουν από το πλάι πρός την λαγκαδιά για να καθίσουν μέσα στο πυκνό. Πότε με τα μάτια και πότε με τα κιάλια παρακολουθώ την συμπεριφορά τους η οποία δέν δείχνει καμιά ανησυχία, παρά μόνο παρατηρώ ότι περισσότερο στέκονται και παρακολουθούν και αφουγκράζονται το χώρο και πολύ λιγότερο η σχεδόν καθόλου δεν ασχολούνται με το να ανακατέψουν όπως λέμε τα ίχνη. Η παρακολούθηση κρατάει σχεδόν 2-2.5 ώρες δηλαδή από τις 5 το πρωί ως και τις 7.30. Ο λαγός ασχολείται με την παρακολούθηση του χώρου και με την φροντίδα του εαυτού του και κάθε λίγο προχωρεί και καμιά δεκαριά μέτρα. Στο τέλος είτε σε ευθεία γραμμή είτε με μικρά ζικ-ζακ πηγαίνει και μπαίνει μέσα σε κάποιο θάμνο. Σπάνια ξαναβγαίνει και ή αλλάζει θέση και πάει κάπου πιο πέρα ή ξαναμπαίνει μέσα. Ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχω δει λαγό να διαγράφει κύκλους να επανέρχεται στα βήματα του η να κάνει κάποιο μπέρδεμα. Απεναντίας αυτό το έχω δει μόνο από λαγούς που έφυγαν πριν ο σκύλος πλησιάσει και κάνουν διάφορα ανακατέματα προκειμένου να μπερδέψουν το σκύλο και μάλιστα δεν απομακρύνονται πολύ.
Επίσης έχω παρακολουθήσει λαγούς όταν σηκώνονται το απόγευμα, είτε να βγαίνουν από τη φωλιά τους και να σταματάνε ακίνητοι ως και 30 λεπτά και να παρατηρούν και στην συνέχεια να απομακρύνονται και άλλους να βγαίνουν με φόρα και με μεγάλα άλματα να απομακρύνονται από το σημείο της φωλιάς λες και βιάζονται να πάνε σε ραντεβού.

Περισσότερο πιστεύω ότι ο λαγός καλύπτεται από την ίδια την φύση και τα αρώματα της αλλά και από τις υψηλές θερμοκρασίες αλλά και το κρύο, παρά από τα κόλπα που εμείς νομίζουμε ότι αυτός κάνει. Δηλαδή τείνω να πιστεύω ότι ο λαγός δεν κάνει αυτά τα ψέματα που νομίζουμε αλλά η δυσκολία στο να τον βρει ο σκύλος έγκειται στο ότι  μη γνωρίζοντας το σημείο που βρίσκεται αλλά μυρίζοντας τον εδώ και εκεί αναγκαστικά θα ψάχνει όλα τα πιθανά σημεία μπρος-πίσω δεξιά -αριστερά έως ότου καταφέρει να βρει την θέση του. Ακόμα αυτό το στηρίζω σε πολλές περιπτώσεις που το σκυλί ιχνηλατώντας το λαγό πλησιάζει στο σημείο που κάθεται και πολλές φορές δεν μπορεί να τον εντοπίσει αν και περνάει από πάνω του. Μια δεδομένη όμως στιγμή και εφόσον ο λαγός θα κάνει το λάθος να μετακινηθεί έστω και ελάχιστα τότε το σκυλί τον εντοπίζει και του επιτίθεται άμεσα.
Επίσης ποτέ δεν είμαστε βέβαιοι ότι ο λαγός που ο σκύλος μας σήκωσε είναι και αυτός που απαραίτητα είχε αφήσει την μυρωδιά που ο σκύλος μας έψαχνε. Δηλαδή πολλές φορές και ασφαλώς όταν υπάρχουν πολλοί λαγοί άλλον λαγό ιχνηλατεί και άλλον σηκώνει και αυτό διότι σε μια περιοχή που μπαίνουν 2-3-4 λαγοί και ο σκύλος ιχνηλάτησε έναν, δεν ξέρουμε αν δεν τον μπέρδεψε  με τα ίχνη άλλου και στο τέλος κατέληξε αλλού. Ίσως αυτά τα μπερδέματα  να είναι πιο πιθανά από τα κόλπα που λέμε ότι κάνει ένας λαγός. Βέβαια υπάρχουν σκυλιά ενήλικα που έχουν μεγάλη πείρα και ξεχωρίζουν τη μυρωδιά του κάθε λαγού, όπως υπάρχουν και σκυλιά που δεν αναγνωρίζουν τη μυρωδιά ενός λαγού την ίδια στιγμή που άλλα τον ψάχνουν ενώ αυτό δεν μπορεί καν να υποδείξει ότι εκεί υπάρχει λαγός.

Στο χιόνι τα πράγματα μοιάζουν διαφορετικά, εκεί θα δούμε λαγούς που πήγαν κάπου για να καθήσουν να απιστρέφουν τα ίδια βήματα πίσω και μετά να αλλάζουν πορεία και ξανά και ξανά μέχρι τελικά να καθήσουν κάπου, αλλά υπάρχουν και λαγοί οι οποίοι παίρνουν μια ευθεία πορεία ανακατεύονται με ίχνη άλλων και στο τέλος δέν ξέρεις ποιός πήγε πού. Γενικά πιστεύω αυτό που είπα και πρίν ο λαγός απλός νοιάζεται περισσότερο για την ασφάλεια της θέσης του αλλά και για την δυνατότητα διαφυγής αλλά και έγκαιρης παρατήρησης που του προσφέρει αυτή η θέση παρά να μπερδέψει εμάς ή τους ιχνηλάτες μας για να μην βρούμε την θέση του. Αυτό φαίνεται καθαρά στην μητέρα η οποία δέν πάει στα μικρά της για να τα θηλάσει αλλά τα καλεί κοντά της για να θηλάσουν και κατόπιν αυτά επιστρέφουν στη θέση τους. Και η μάνα μένει εκτεθειμένη στον κίνδυνο σκόπιμα και στέκει όρθια και παρακολουθεί από απόσταση το σημείο για να τραβήξει την προσοχή του ενδεχόμενου θηρευτή ώστε να προστατεύσει τα μικρά της. Ακόμα έτυχε αρκετές φορές να συναντήσουμε στο κυνηγότοπο 2-3 λαγούς μαζί να κάθονται σε πολύ κοντινή απόσταση ή στο ίδιο κλαδί και να πετάγεται πρώτα ο αρσενικός και να φεύγει παρασύροντας τα σκυλιά, ενώ πίσω έχει μείνει η θηλυκιά χωρίς καθόλου να μετακινηθεί.

ΤΑ ΛΑΓΟΜΟΡΦΑ